Jindallae – Hoa đỗ quyên

Đã định viết một bài về hoa đỗ quyên từ lâu nhưng chưa có dịp. Trong tập 8 The greatest love tuần rồi biên kịch đưa hẳn bài thơ “Hoa đỗ quyên” vào. Chà, vậy là có dịp để giới thiệu đến hoa đỗ quyên rồi.

Hoa đỗ quyên, tiếng Hàn là 진달래 Jin-dal-lae, tiếng Anh azaleas là một loại hoa nở vào mùa xuân ở xứ ôn đới, màu đỏ, hồng, trắng nở thành từng cụm lớn rất đẹp, màu vàng thì không phổ biến bằng các màu kia. Hoa đỗ quyên có một vị trí đặc biệt trong văn học Hàn Quốc. Có một bài thơ về hoa đỗ quyên được coi như là tiêu biểu của thơ ca cận đại Hàn Quốc. Đại ý bài thơ là đến một lúc nào đó khi em ko còn yêu anh nữa, nếu em rời bỏ anh, anh sẽ rải hoa đỗ quyên trên đường em đi, em hãy bước lên thảm hoa ấy, anh dù có đau khổ đến chết cũng sẽ không khóc khi chia tay. Lời thơ nhẹ nhàng thế thôi, nhưng đau đớn nỗi buồn chia tay cho một cuộc tình tan vỡ, đau tưởng đến chết cõi lòng.

Tôi biết đến bài thơ này cách đây đã hơn 10 năm trong một dịp tình cờ đọc báo, họ giới thiệu về bài thơ này và văn hóa Hàn Quốc. Tôi của lúc đó không có hứng thú gì với đất nước kim chi, nhưng chú ý đến cái tên hoa đỗ quyên và thắc mắc không biết trông nó như thế nào, mà báo tả thì có vẻ đẹp lắm, nhưng là báo giấy nên chẳng có lấy một tấm hình và cũng chẳng có internet để nhào vào tìm hiểu xem hoa đỗ quyên là hoa gì. Thế rồi quên đi mất. Sau này có dịp biết đến mùa xuân của Hàn Quốc, biết hoa đỗ quyên là hoa gì, nở khắp nơi vào mùa xuân nhưng cũng không nhớ gì đến hình ảnh của hoa trong văn học Hàn Quốc mấy.

Trong bộ phim truyền hình Who are you trên đài MBC khoảng tháng 5, 6 năm 2008 chi tiết hoa đỗ quyên ám chỉ cho sự chia ly được nhắc đến, tôi nhớ tới bài thơ này và đã bắt đầu để ý các drama Hàn khác, và nhận thấy hình ảnh hoa đỗ quyên được đưa vào sử dụng rất nhiều trong drama Hàn.

진단래

나 보기가 역겨워
가실 때에는
말 없이 고이 보내 드리우리다

영변의 약산
진단래꽃
아름 따다 가실 길에 뿌리우리다

가시는 걸음걸음
놓인 그 꽃을
사뿐히 즈려 밟고 기시옵소서

나 보기가 역겨워
가 실 때에는
죽어도 아니 눈물 흘리우리다.

Kim So-wol (1902-1935, tên thật là Kim Jeong-sik) được coi là nhà thơ Hàn Quốc lớn nhất nửa đầu thế kỷ 20. Bài thơ Jin-dal-lae của ông rất đơn giản, ngắn gọn nhưng giàu hình ảnh, âm điệu buồn gợi nhớ bản nhạc dân gian Arirang, và nỗi buồn thì quặn đau xót xa. Bài thơ này đứng đầu trong danh sách 10 bài thơ tiêu biểu của thơ ca hiện đại Hàn Quốc (theo Koreatimes).

Tìm được bản dịch sát nghĩa và hay cho đúng chất thơ của bài này thật khó, tôi tìm được ba bản dịch tiếng Việt sau.

Bản dịch của Lê Huy Tiêu

Hoa đỗ quyên

(Kim So-wol)

Khi em mệt chán, anh đà phải bước,

Anh ngậm ngùi đưa mắt dõi bóng em.

Anh tình nguyện hái đỗ quyên một bó,

Từ núi thuốc xa xa,

Anh rải trên đường em sẽ đi qua.

Em từng bước giẫm lên ngang dọc cành hoa,

Ôi! Hãy bước nhẹ nhàng em nhé!

Khi em mệt chán, anh đà phải bước,

Anh dù có chết, cũng không lệ nhoà.


Người dịch: Lê Huy Tiêu

Xuất bản: Tạp chí văn học nước ngoài số 5 – 2003

Bản dịch của Cao Văn Điểm

Bông hoa tàn úa

Nếu như nàng quyết dứt áo ra đi
Không còn thiết sống cùng ta nữa
Ta sẽ chiều nàng thôi, nàng ạ!

Ta sẽ lang thang khắp đồi Yaksan
Khắp vùng Yong-byon gom từng bông hoa dại
Rồi khắp các đường làng, những bông hoa ta hái

Từng bước chân nàng qua
Trên những cánh hoa ta
Nhẹ nhàng và êm ái

Nếu như nàng quyết dứt áo ra đi
Không còn thiết sống cùng ta nữa
Ta chẳng khóc, nhưng mà ta tàn úa.

Bản dịch của Nguyễn Long Châu

Hoa Đỗ Quyên

Dẫu anh chán bỏ chẳng đoái hoài,
Quay quắt, rời xa em.
Không một tiếng trách hờn, tiển anh đi nhẹ nhõm

Em hái hoa Đỗ quyên
Ở Ninh Biên, núi Nhược
Trải suốt lối đi dài

Bước chân anh,
Từng bước,
Giẫm lên hoa, hững hờ

Dẫu anh chán bỏ, chẳng đoái hoài
Quay quắt, rời xa em
Chết cả cõi lòng này, cũng không nhoà mắt lệ.

진달래 꽃 – 김소월
Lời dịch Nguyễn Long Châu Tìm hiểu văn hoá Hàn Quốc

Bản dịch của Nguyễn Long Châu có lẽ là gần với ý thơ nhất, và cũng hay nhất. Bản dịch của Cao Văn Điểm khá phóng tác, không sát với lời thơ. Bản dịch của Lê Huy Tiêu là bản duy nhất tôi tìm được hồi năm 2008, mãi tới gần đây mới tìm thêm được hai bản dịch trên. Vì tác giả bài thơ là nam nên có hai dịch giả chuyển ngữ luôn theo tâm sự của chàng trai tới cô gái, nhưng ý nghĩa chia tay của một người tới người kia thì vẫn nhói đau và mãnh liệt như vậy.

Chú thích về địa danh

–         Yak-san: núi Dược. Núi Yak nổi tiếng với nhiều loại thảo dược và là một địa điểm đẹp nhờ hoa đỗ quyên.
–         Yong-byon: địa danh thuộc tỉnh Bắc Pyong-an, nằm ở phía tây bắc nước Triều Tiên thuở trước, nay thuộc Bắc Triều Tiên. Nhà thơ Kim So-wol sinh ra ở tỉnh này, nhờ vậy mà ông gắn bó với cảnh đẹp quê hương.

Vì ấn tượng với những triền hoa đỗ quyên màu hồng rực rỡ trải khắp mùa xuân xứ lạnh mà khi đọc đến đoạn bước lên xác hoa tôi cứ mường tượng ra hình ảnh một chàng trai tiễn cô gái mình yêu bước trên xác pháo hồng trong ngày vu quy về với người khác. Đẹp, nhưng mà đau.

Hoa đẹp vậy mà nỡ bắt hoa hiện diện trong một bài thơ về nỗi buồn chia ly! Tôi nghĩ “Hoa đỗ quyên” cũng có ý nghĩa tương tự như bài thơ “Hai sắc hoa ti-gôn” của TTKh trong văn thơ Việt Nam vậy, có điều tầm ảnh hưởng của “Hoa đỗ quyên” tới người dân Hàn Quốc chắc là lớn hơn nhiều.

Một số cảnh trong drama Hàn Quốc có nhắc đến hoa đỗ quyên

Từ lúc bắt đầu để ý đến ý nghĩa bài thơ “Hoa đỗ quyên” đến giờ, tôi thấy drama Hàn sử dụng khá nhiều hình ảnh này, nhất thời không nhớ ra hết, ở đây chỉ có thể giới thiệu một vài phim.

Who are you

Phim kể về người bố (Kang Nam Gil) đột ngột mất vì tai nạn giao thông, vì lo cho cô con gái (Go Ara) duy nhất vừa mới 20 tuổi (tuổi Hàn là 20 nhưng tuổi thực là 18) nên xin thần chết cho nhập linh hồn vào một người khác (Yoon Kye-sang) để lo cho xong các vấn đề của cô con gái. Ông được phép sử dụng cơ thể của anh ta 3 giờ đồng hồ trong một ngày, thời gian là 49 ngày.

Vợ của ông qua đời từ lâu và hiện tại ông đang có ý định tái hôn với một phụ nữ khác. Khi ông đột ngột qua đời cô rất đau khổ, nhưng ông đã tìm gặp cô một vài lần trong cơ thể của người cho mượn xác, cô linh cảm thấy người đó chính là ông. Khi đến gặp một nhà sư để tìm lại sự tĩnh tâm, cô bảo ra phía sau chùa ngắm hoa đỗ quyên. Đến lúc gần cuối phim khi cô đã biết sự thật, và ông cũng sắp hết hạn 49 ngày, nhà sư bảo cô hoa cũng đi rồi, hàm ý cuộc chia tay thật sự.

Soulmate

Trong Soulmate, dù rất nhí nhố nhưng cái đoạn “chia tay hờ” trong tập 9 của cô quản lý với anh bạn mà cô ấy nhận vơ là người yêu cũng đề cập đến cảnh giẫm lên xác hoa mà từ biệt. Cảnh này chỉ là một cảnh rất nhỏ của phim thôi, nhưng vì có ấn tượng mạnh với hoa đỗ quyên nên xem đến đoạn này là biết ngay họ lấy hình ảnh từ bài thơ ra. Cảnh ấy cô quản lý đòi chia tay (mặc dù anh này chưa bao giờ nói là yêu cô ấy, toàn cô ấy nhận vơ), bảo anh bạn phải giẫm lên tấm ảnh cô ấy trước khi chia tay, anh này la hoảng, có phải là hoa jin-dal-lae đâu mà đòi như thế.

Cô quản lý ấy do diễn viên Kim Mi-jin đóng, cô cũng tham gia trong The Greatest Love, vai biên kịch của chương trình Couple Making.

The Greatest Love

Cảnh này thì đúng là HEART BREAK, “bảo rằng hoa dáng như tim vỡ, anh sợ tình ta cũng vỡ thôi” !!! (Hai sắc hoa Ti-gôn/TTKh).

Cuối cùng, tôi có khuynh hướng thiên vị những gì mình thích, hay tự thưởng cho mình những trùng hợp nho nhỏ khi bất chợt thấy một chi tiết nào đó, có thể là vô tình hoặc hữu ý của đạo diễn trong góc quay ấy. Có thế đó không phải là dụng ý của đạo diễn, nhưng tôi cứ vơ vào và gán thêm cho cảnh ấy ý nghĩa mà mình yêu thích.

null

null

Tháng 5, hoa đỗ quyên nở đầy các góc phố, nở rộ những lối đi trong mùa xuân Hàn Quốc, có lý do gì mà tôi không gán thêm hoa vào cảnh chia tay của nàng công tố viên và chàng luật sư yêu thích trong Prosecutor Princess chứ? Có điều cuộc chia tay này lại kết thúc có hậu. May quá cơ ^^

———————————

Nói nhảm thêm vài câu, bộ Tiếu ngạo giang hồ năm 2003 (Lý Á Bằng, Hứa Tịnh), đoạn Lệnh Hồ Xung đi đánh Đông Phương Bất Bại. Cảnh cuối ĐPBB chết, xác hoa đỗ quyên bay bay, cảnh đẹp đến đau lòng! Rất tiếc là không có ảnh minh họa cho cảnh ấy ở đây.

Posted on May 29, 2011, in Kdramas, Korean culture and tagged , , , , . Bookmark the permalink. 10 Comments.

  1. Bây giờ chị Ginko nói em mới biết, hình như mấy bông hoa tim tím em chọc ghẹo đạo diễn trong Road Number 1 chính là hoa đỗ quyên. Everything makes sense now! Nhân vật thuyết trình nỗi đau khổ chia tay vẫn chưa đủ mà cả hoa cũng phải bê vào.

    Thanks chị đã tinh ý chỉ ra cảnh bông hoa trong PP, dù là đạo diễn vô tình hay hữu ý thì cũng add thêm một tầng nghĩa cho cảnh chia tay dreamy ấy. I like!

    Bài thơ về hoa đỗ quyên đẹp và buồn, làm em nhớ tới bài Hai Sắc Ti-gôn của TTKh

  2. Vụ hoa tím trong Road No.1 là như thế nào nhỉ? À, Tiny chọc mấy bông hoa sim gì đó hả🙂 Đúng là màu tim tím giống hoa sim ha, nhưng hai loài này khác nhau hoàn toàn.

    Đoạn trong PP Ginko cũng không biết đạo diễn có ý đó không nữa, vì quanh khu nhà luật sư và cô công tố ở thì mùa đó hoa đỗ quyên nở rộ mà. Nhưng đưa thêm vào cảnh dreamy ấy cho thêm phần lãng mạn, nên thơ. Ha ha, Gk biết Ohanami sẽ gọi là sến rện, Ohanami không ưa cảnh này tí nào, he he.

  3. Việt Nam mình chịu ảnh hưởng của Trung Quốc nên hoa đỗ quyên tượng trưng cho yêu …nước đó. Nhật với Hàn thì khác, tượng trưng cho tình yêu. Có bài thơ Nhật nào đấy nói về tình yêu lặng thầm với nham đỗ quyên, mà mình không thuộc.

    Tuyên thành hoàn kiến đỗ quyên hoa (Lý Bạch)

    Thục quốc tằng văn tử quy điểu
    Tuyên Thành hoàn kiến đỗ quyên hoa
    Nhất khiếu nhất hồi trường nhất đoạn
    Tam xuân tam nguyệt ức Tam Ba

    Mình chỉ biết thế vì mình thích thơ Bà Huyện Thanh Quan nên có tìm hiểu điển tích này, chứ không rành về hoa. Qua biên giới là ý nghĩa khác nhau liền.^^

  4. Cuối cùng cũng tìm ra bài thơ tình yêu của Nhật đó, bài thơ về tình yêu thời cổ. Hàn với Nhật có nhiều thứ giông giống nhau. ^^

    Khuyết danh

    Omoiizuru
    tokiwa no yama no
    iwatsutsuji
    iwaneba koso are
    koishiki mono o

    Bản dịch tiếng Anh (L. R. Rodd và M. C. Henkenius)

    memories return
    when on evergreen mountains
    wild azaleas bloom
    unspoken love burns stronger
    in the silence I must keep.

    Hoa đỗ quyên có cái gì đó da diết và mãnh liệt thật, mãnh liệt bừng nở và mãnh liệt tàn.

    Cảm ơn Ginko vì bài viết.

  5. Marduk không biết nhiều về hoa, thấy đẹp thì ngắm chứ ít khi tìm hiểu nguồn gốc hay ý nghĩa của hoa. Nhưng Marduk hay đọc blog của một người rất am hiểu về hoa
    http://donga01.blogspot.com mọi người vào đọc xem nhé

    Về hoa đỗ quyên. Marduk nhìn thấy hoa đỗ quyên lần đầu hồi cấp 3. Nó mọc trên ngọn núi ở Huế tên là Bạch Mã. Ở trên đó có một cái thác rất dài tên là Đỗ Quyên. Gọi thác Đỗ Quyên vì dưới chân thác có rất nhiều cây Đỗ Quyên thường nở vào tháng 3. Năm đó lớp Marduk đi cắm trại đúng dịp hoa nở, hoa màu đỏ thẫm chứ không ngả sang tím như trên hình của Ginko, cánh mỏng.

    Marduk thích nhận xét của Ohanami :” mãnh liệt nở và mãnh liệt tàn”. Lần đầu tiên thấy vạt hoa đỏ rực dưới chân thác, cảm thấy sức sống đúng là bừng bừng, hay vì thời đó mình trẻ cũng không biết nữa ^^

    Marduk không biết tiếng Nhật nên bài thơ tiếng Nhật thật khó hiểu, mà Marduk thấy thơ của Nhật rất khó dịch, tại nó cô đọng quá. Đặc biệt là Haiku. Hồi xưa Marduk từng đọc một tập thơ của Basho có tên “Lối lên miền Oku” mà dịch giả Vĩnh Sính dịch sang tiếng Việt và chuyển từ Haiku sang thể lục bát luôn. Đọc thấy ý dễ thương nhưng thấy hai thể thơ ko ăn nhập gì với nhau cả nên khó cảm quá. Marduk nghĩ chắc ai học tiếng Nhật mới hiểu nổi thơ Nhật

    Lan man tí, có 2 bài haiku Marduk thích nhưng không nhớ tên bài thơ và cả tên tác giả, post vào đây hỏi Ohanami xem ^^

    Một bài về Ánh trăng

    Dù tan đi
    Vỡ lại
    Ánh trăng trong nước còn lại mãi

    Một bài nói về sự bừng tỉnh

    Chiếc lá rơi xuống
    Chiếc lá bay lên
    Kìa con bướm.

    Hai bài này Marduk nhớ vì nó cho mình cảm giác về cái gì đó thức dậy ^^

    Về The Greatest Love : cái đoạn Heart Break ở trên chính là đoạn mà Marduk cảm thấy rớt luôn tình cảm dành cho anh Cha. Chẳng hiểu sao càng ngày Marduk càng cảm thấy cách diễn hài của anh Cha nó thật là hoạt hình, chẳng biết diễn tả ra làm sao nữa, chỉ biết chính xác là những đoạn ấy đúng là mình có cảm giác đang xem phim hoạt hình với những biểu cảm ấy ^^.

  6. Thực ra hoa đỗ quyên Ginko nghe tên lần đầu là từ hồi cấp 1 bé tí, đọc cuốn “Hành trình ngày thơ ấu” của Dương Thu Hương, có một đoạn cô ấy tả cảnh hoa rừng rất đẹp. Ginko còn ấn tượng mãi cái đoạn gì mà hoa đỗ quyên, hoa kim anh nở khắp nơi. Nhưng cũng chỉ biết thế thôi chứ không biết hoa đỗ quyên thế nào. Rồi đến lúc đọc được bài thơ về hoa đỗ quyên thì thêm một lần nhớ tới, nhưng cũng chỉ tò mò vậy thôi, không có tìm hiểu tiếp. Chính ra Ginko là đứa lười tìm hiểu, ha ha. Thế rồi có duyên gặp lại thì biết đến.

    @Ohanami, nói ra mới nhớ, vậy là chim quyên nhớ nước đó ha? Chim quyên (chim quốc) với hoa đỗ quyên đúng là có tích liên hệ với nhau. Làm Ginko phải đi tìm đọc điển tích của Tàu, mà mấy bữa nay lại đang căm Tàu nữa chứ!!! Thật, ở cạnh họ bao nhiêu năm nên văn hóa cũng bị ảnh hưởng đến là nhiều.

    Ohanami dùng từ hay thật, “da diết”, “mãnh liệt nở và mãnh liệt tàn”!

    Cảm ơn Ohanami và Marduk giới thiệu mấy bài thơ Nhật. Đúng là chưa bao giờ biết thơ Nhật, đọc lên thấy lạ quá ^^

    @Marduk, đỗ quyên cánh mỏng đúng rồi, có màu đỏ mà, hoa nhiều màu lắm. Nghe Marduk kể thích quá, vạt hoa đỏ dưới chân thác nước, tưởng tượng thôi đã thấy đẹp rồi. Núi Bạch Mã tức là thuộc Vườn quốc gia Bạch Mã đó phải ko? Cảnh đẹp VN Gk còn chưa đi nhiều, chừng nào có dịp về thăm nhà cũng mong ra Bắc vào Nam một chuyến.

    À, cảm ơn Marduk về đường link giới thiệu blog Đông A.

  7. -Marduk: Bài đầu tiên hình như không có tên, tác giả Masaoka Shiki. Mà NH nhớ vế bố cục hình như phải như thế này:

    dù tan đi vỡ lại
    vầng trăng nơi đáy nước
    còn mãi

    Bài sau thì NH không biết của ai. Chỉ đoán là của Basho.^^

    Thơ Nhật khó dịch vì quá hàm súc mà. NH ít đọc thơ nên cũng không biết.^^

    -Ginko: đến giờ Tàu giở mòi căm thật. >< . Dù căm xong chứ chẳng biết làm gì.^^

    Bên Nhật cũng có điển tích này, cũng có bài thơ của Basho như vầy

    Nghe tiếng chim đỗ vũ
    ở kinh đô
    mà nhớ kinh đô.
    (Đoàn Lê Giang dịch)

    NH không biết ở Hàn có tích này không nhưng nghĩ cũng có, Trung Hoa ngày xưa giơ vuốt khắp Châu Á mà.^^

  8. Tàu ngày nay cũng giơ vuốt khắp châu Á (và các châu khác nữa) đó chứ Ohanami

    Marduk ghét Tàu lắm, đó là một trong những lý do Marduk ít coi phim Tàu,đọc truyện Tàu nhất là những phim/truyện hiện đại. Kiếm hiệp và cổ trang thì coi nhưng phim nào có gắn với lịch sử một chút là Marduk coi mà nghiến răng trèo trẹo. Tư tưởng bá chủ của Tàu chưa bao giờ bị mai một cả. Vừa tức nó, vừa giận mình hichic

    Ohanami mà ít đọc thơ thì ai đọc thơ nhiều bây giờ ^^

    Marduk không rành cấu trúc thơ haiku, cái gì về cấu trúc hay logic đại loại thế là Marduk dở vô cùng. Hồi xưa cũng vì thế học toán dở lắm, mà văn cũng dở luôn vì văn cũng cần logic trình tự phân tích gì nữa mà. Nói chung thì mình thuộc diện cảm tính, thấy sao vừa mắt vừa lòng là chịu hà ^^

    Ginko : núi Bạch Mã thuộc vườn quốc gia Bạch Mã đó Ginko, khí hậu trên đó là khí hậu ôn đới nên toàn những cây ôn đới mọc. Trên đó thích lắm, buổi tối thấy sao dày đặc luôn, mà rất gần, đưa tay hái được LOL

  9. Em đã xem tập có hoa đỗ quyên trong The Greatest Love rồi. Chị em Hong vẫn là chị em Hong, thường dùng nhiều ơi là nhiều hình ảnh tượng trưng so sánh, nhiều khi rườm rà và sến. Chán.

    Rất thích tất cả các bài haiku chị Marduk và Ohanami giới thiệu. Nhất là bài ở đô mà nhớ đô của Basho, sao mà hiu hắt đến thế! Cám ơn các chị. Em không rành thơ phú, chỉ biết có bài con ếch và chiếc ao của Basho thôi:

    Into the ancient pond
    A frog jumps
    Water’s sound!
    Dịch bởi D.T. Suzuki

    Mà biết bài này vì con ếch nằm trong ao là một hình ảnh rất quen thuộc trong trong anime như My Neighbor Totoro, thật là nên thơ.

    @Chị Ginko: trong Road No.1 hoa tím nhìn giống hoa đỗ quyên hơn là hoa sim. Em nói hoa sim là đã sai. Chị giúp em nhìn với:

  10. Hoa đỗ quyên đó Tiny🙂

    Bài thơ con ếch thật là ngộ nghĩnh ^^

    (hi hi, xin lỗi Gk đang vội nên trả lời ngắn thôi ^^).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: